Opzet thema Trillingen

Het thema trillingen bestaan uit 3 onderdelen:

  1. Algemene informatie over (geluid en) trillingen;
  2. Informatie over methoden om risico’s omtrent (geluid en) trillingen in kaart te brengen;
  3. De mogelijke oplossingen.

Bronnen van trillingen in de mode- en interieurindustrie kunnen o.a. zijn:

Trillingen:

  • lockmachine
  • plooimachine
  • afkortzaag
  • heftruck

Onder “Risico’s Geluid” en onder “Risico’s Trillingen” in de Mode- en Interieurindustrie vindt u apart informatie omtrent het arbeidsrisico Geluid en omtrent het arbeidsrisico Trillingen, de wetgeving en de inventarisatiemethodieken die bij deze prioritaire risico’s horen.

Door op de button ‘Beleid zwangeren’ te klikken vindt u meer informatie over de speciale aandacht voor deze groep medewerkers.

Trillingen

In de sector mode- en interieurindustrie kunnen werknemers blootgesteld worden aan geluid en trillingen. Overal waar wordt gewerkt met overdracht van energie, bijvoorbeeld met mechanisch aangedreven gereedschap, kunnen geluid en trillingen ontstaan. Maar ook heftruckchauffeurs bijvoorbeeld;, zij staan bloot aan lichaamstrillingen. Te hoge trillingsniveaus kunnen rugklachten veroorzaken.

Doelstelling van dit onderdeel van de arbocatalogus is om goede maatregelen omtrent geluid en trillingen vast te stellen die door de meeste bedrijven overgenomen en makkelijk toegepast kunnen worden.

Bronnen van geluid en trillingen in de mode- en interieur industrie zijn:

GeluidTrillingen
Breimachine Lockmachine
LockmachinePlooimachine
PlooimachineAfkortzaag
Afkortzaag (zagen profielen vouwgordijnen)Heftruck
Persluchtpistool
Compressor ( voor luchtdrukmachines)
Radio op de achtergrond

Lees meer over trillingen

Eigenlijk is blootstelling aan trillingen en schokken een veel voorkomende, maar vaak niet onderkende, vorm van fysieke belasting. Er worden twee verschillende soorten trillingen onderscheiden: lichaamstrillingen en hand-armtrillingen.

Lichaamstrillingen zijn trillingen die het lichaam als geheel in trilling brengen. Ze kunnen aandoeningen aan de lage rug en beschadiging van de wervelkolom veroorzaken. Meestal is er sprake van blootstelling aan lichaamstrillingen als trillingen via de voeten of het zitvlak binnenkomen.

Lichaamstrillingen vormen een probleem met name voor werknemers die dagelijks langdurig werken aan machines of op voertuigen die trillingen veroorzaken. Veel apparaten en machines produceren namelijk zulke intensieve trillingen, dat een dagelijkse, kortdurende blootstelling al ernstige risico’s met zich kan meebrengen.
Hand-armtrillingen zijn trillingen die via de handen op het lichaam worden overgedragen. Bij hand-armtrillingen is vooral risico aanwezig op vaat- en zenuwaandoeningen en bot-, gewrichts- en spieraandoeningen.
Blootstelling aan hand-armtrillingen komt vaak voor bij mensen die werken met trillende, maar vooral stotende, werktuigen in combinatie met veel kracht zetten en een ongunstige werkhouding.

Effecten van hand-armtrillingen zijn vaak pas waarneembaar op langere termijn. Een bekend voorbeeld is het zogenoemde ‘witte-vingerssyndroom’: door werken met trillend gereedschap kunnen de bloedvaatjes of kleine zenuwen in de handen beschadigd raken, waardoor de doorbloeding verstoord raakt. Dit leidt dan tot koude handen en pijnklachten. Klimatologische omstandigheden, met name kou, kunnen ook van invloed zijn op klachten. Een voorbeeld hiervan is dat bij hand-armtrillingen vaatkrampen kunnen optreden. Deze vaatkrampen kunnen heftiger zijn of eerder voorkomen omdat door de kou vaten zich ook vernauwen. Het is dus raadzaam bij koude weersomstandigheden de spieren warm te houden.

Trillingen

Grens- en actiewaarden
Voor trillingen zijn twee grenswaarden en een actiewaarde vastgesteld. Een grenswaarde is de waarde die niet overschreden mag worden. Een actiewaarde is de waarde waarbij de werkgever acties moet ondernemen om de blootstelling voor de werknemer te reduceren. De waarden gelden voor een blootstelling gedurende een achturige werkdag.

 ActiewaardeGrenswaarde
Lichaamstrillingen0,5 m/s² 1,15 m/s²
Hand-armtrillingen2,5 m/s²5 m/s²

De gezondheidskundige waarden liggen, evenals bij geluid, lager dan de actiewaarden. Dit houdt in dat de actiewaarden niet de bescherming bieden die gezondheidskundig optimaal zou zijn.
Als de actiewaarde worden overschreden of zou kunnen worden overschreden, wordt in een plan van aanpak aandacht besteed aan:

  • Alternatieve werkmethoden die de noodzaak van blootstelling aan mechanische trillingen verminderen;
  • De keuze van de juiste arbeidsmiddelen die zo weinig mogelijk trillingen veroorzakend;
  • De verstrekking van hulpmiddelen om het risico op gezondheidsschade te voorkomen;
  • Onderhoudsprogramma’s voor de arbeidsmiddelen, de arbeidsplaats en de systemen erop;
  • Het ontwerp en de indeling van de arbeidsplaats;
  • Een adequate voorlichting en opleiding van de werknemers, opdat zij de arbeidsmiddelen veilig en juist gebruiken, zodanig dat de blootstelling aan mechanische trillingen zo gering mogelijk is;
  • Beperking van de duur en intensiteit van de blootstelling;
  • Passende werkschema’s met voldoende rustpauzes;
  • Het verschaffen van kleding die de blootgestelde werknemers beschermt tegen kou en vocht.

Werknemers mogen niet worden blootgesteld aan trillingen boven de grenswaarde. Indien de grenswaarde toch wordt overschreden:

  • Worden maatregelen getroffen om de blootstelling terug te brengen tot onder de grenswaarde;
  • Wordt de oorzaak van de overschrijding van de grenswaarde onderzocht;
  • Worden de beschermings- en preventiemaatregelen aangepast om te voorkomen dat de grenswaarde opnieuw wordt overschreden.

De werkgever stemt de maatregelen af op de behoeften van werknemers met een verhoogd risico.

Voorlichting en onderricht

Aan werknemers die worden blootgesteld aan mechanische trillingen tijdens werk, moet doeltreffende voorlichting en onderricht gegeven worden over:

  • De grenswaarden en actiewaarden;
  • Maatregelen die genomen zijn om de risico’s weg te nemen of tot een minimum te beperken;
  • De risico’s van blootstelling aan trillingen;
  • De resultaten van uitgevoerde beoordeling en / of metingen;
  • Het nut en de methode voor het opsporen en melden van symptomen van gezondheidsschade;
  • De omstandigheden waarin werknemers recht hebben op arbeidsgezondheidskundig onderzoek;
  • Veilige werkmethoden om de blootstelling aan trillingen tot een minimum te beperken.

Zie www.arboportaal.nl en http://www.arboportaal.nl/documenten/videos/2010/1/1/invloed-wegdek-ruw-en-glad voor meer informatie/video’s en voorlichting over trillingen.

Arbeidsgezondheidskundig onderzoek

Iedere werknemer die voor de eerste keer wordt belast met werkzaamheden waarbij trillingsblootstelling boven de actiewaarde ligt, wordt in de gelegenheid gesteld om vóór aanvang van de werkzaamheden een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan. Indien bij een werknemer een aandoening wordt geconstateerd die het gevolg zou kunnen zijn van blootstelling aan mechanische trillingen, worden werknemers, die op soortgelijke wijze zijn blootgesteld aan mechanische trillingen, tussentijds in de gelegenheid gesteld een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan. Op verzoek van de werkgever of de betrokken werknemer wordt het arbeidsgezondheidskundig onderzoek opnieuw uitgevoerd. De resultaten van het hernieuwde onderzoek komen in de plaats van het daaraan voorafgaande onderzoek. Wanneer bij een werknemer als gevolg van blootstelling aan mechanische trillingen een aantoonbare ziekte of een schadelijke invloed op de gezondheid is vastgesteld, wordt hij geïnformeerd over de wijze waarop hij na beëindiging van de blootstelling in de gelegenheid wordt gesteld een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan.

Trillingen

In het kader van de risico-inventarisatie en -evaluatie worden de niveaus van de mechanische trillingen, waaraan de werknemer wordt blootgesteld, beoordeeld en indien nodig gemeten.
Bij de beoordeling worden in ieder geval de volgende aspecten betrokken:

  • Het niveau, de aard en de duur van de blootstelling, met inbegrip van eventuele blootstelling aan periodieke trillingen of herhaalde schokken;
  • De vastgelegde grenswaarden en actiewaarden voor de blootstelling;
  • Mogelijke gevolgen voor de gezondheid en veiligheid van werknemers met een verhoogd risico;
  • Mogelijke indirecte gevolgen voor de veiligheid van werknemers die worden veroorzaakt door de wisselwerking tussen mechanische trillingen en de arbeidsplaats of andere arbeidsmiddelen;
  • De informatie die door fabrikanten van de arbeidsmiddelen is verstrekt;
  • Het bestaan van vervangend materieel dat de blootstelling aan mechanische trillingen kan verminderen;
  • Bijzondere arbeidsomstandigheden, zoals het werken bij lage temperaturen;
  • Door de arbeidsgezondheidskundige onderzoeken verkregen relevante informatie, met inbegrip van gepubliceerde informatie, voor zover dat mogelijk is.

Tip: Om een schatting te maken van de trillingsbelasting is er een calculator, de zgn. “Calculator globale lichaamstrillingen”. Deze calculator is alleen bruikbaar voor experts.

Trillingen

Oplossingen worden gegeven volgens de Arbeidshygiënische strategie. Deze strategie is de algemeen erkende volgorde van maatregelen om gevaren weg te nemen en risico’s te beperken. Deze volgorde is:

  • bestrijding aan de bron (voorkomen);
  • maatregelen gericht op collectieve bescherming (beperken);
  • maatregelen gericht op individuele bescherming (beperken);
  • doeltreffende passende persoonlijke beschermingsmiddelen (beschermen).

Het zal per onderneming en per situatie verschillen welke oplossing het beste past. Wel moet, eventueel op termijn, worden gestreefd naar een oplossing zo dicht mogelijk bij de bron. Bij periodieke evaluaties kan worden beoordeeld of de gekozen oplossing nog steeds de beste oplossing is of dat gezocht moet worden naar alternatieven.

Overzichtstabel:

Voorkomen

Machines met een laag trillingsniveau inkopen

Stel voor de aanschaf van nieuwe machines en gereedschappen eisen aan het maximale trillingsniveau van de machine of het gereedschap.
Lees meer

Beperken

Goed afgeveerde stoel in de heftruck

Zorg voor optimaal afgeveerde stoelen, passend bij het trillingenpatroon van de heftruck. Niet elke stoel is een verbetering; sommige stoelen versterken juist de trillingen. Zorg ook voor een regelmatig onderhoud van de bestuurdersstoel.

Optimaliseren vloer magazijn

Eisen aan de vloer in het magazijn:
• De vloer moet zo egaal mogelijk zijn;
• Beschadiging dienen snel gerepareerd te
worden;
• De transportroutes dienen vrij te zijn van
obstakels zoals drempels en hellingen.

Preventief Onderhoud

Om het trillingsniveau van arbeidsmiddelen regelmatig te beperken, wordt een preventief onderhoudsprogramma opgesteld.
Lees meer

Taakroulatie

Zorg ervoor dat de medewerkers de werkzaamheden rouleren. Hiermee wordt de blootstelling aan trillingen verminderd waardoor gezondheidseffecten uitblijven.
Lees meer

Voorlichting heftruckchauffeur

Geef voorlichting over de gezondheidseffecten van lichaamstrillingen door heftruck gebruik.
Lees meer