Opzet thema Fysieke Belasting

Het thema fysieke belasting bestaat uit 4 delen:

1. Arbeidsrisico;
2. Wet- en regelgeving
3. Inventarisatie;
4. De mogelijke oplossingen.

Binnen de textiel- en tapijtindustrie zijn er risico’s op overbelasting door:

  • Tillen van materialen
  • Dragen
  • Duwen en trekken
  • Repeterende bewegingen
  • Beeldschermwerk
  • Ongunstige werkhouding

Door op: ‘Beleid zwangeren‘ te klikken vindt u meer informatie over de speciale aandacht voor deze groep medewerker.

Fysieke belasting

Fysieke belasting is de belasting die het houdings- en bewegingsapparaat van mensen (rug, nek, schouders, ledematen, gewrichten en spieren) ondervindt tijdens fysieke arbeid. Fysieke belasting op zich is niet gezondheidsbedreigend, fysieke overbelasting wel. Fysieke overbelasting hangt samen met:

  • de aard en de duur van de ingenomen werkhouding;
  • de grootte van de uitgeoefende krachten;
  • de frequentie waarmee een taak wordt uitgevoerd.

Niet alleen te zwaar of te vaak tillen en/of dragen kan dus fysieke overbelasting geven, maar ook werken in een slechte werkhouding. Overbelasting van het houdings- en bewegingsapparaat kan zorgen voor gezondheidsklachten en blijvende invaliditeit. Dit leidt tot verzuim en uitval uit het arbeidsproces. In de mode- en interieurindustrie zijn de belangrijkste risico’s voor fysieke overbelasting:

  • Tillen van materialen. Het gaat dan om korte tilmomenten. Het materiaal wordt op een kar of op een tafel getild. Het draaien en bukken tijdens de handeling is belastend voor de rug.
  • Dragen. De activiteit dragen hebben wij gedefinieerd als het handmatig verplaatsen van een last over langere afstand.
  • Duwen en trekken. Het gaat hierbij om materiaal dat uit de rekken en stellingen wordt gehaald en om het verplaatsen van karren waarop het materiaal wordt getransporteerd.
  • Repeterende bewegingen. Deze komen voor bij naaiwerkzaamheden, knippen van stof, inpakwerkzaamheden en beeldschermwerk. Van repeterende bewegingen is al sprake wanneer werknemers meer dan 2 uur per dag, of meer dan 1 uur achter elkaar, steeds dezelfde bewegingen (of bewegingen waarbij dezelfde spieren worden gebruikt) met bijv. handen en/of vingers of armen en schouders maken.
  • Werkhouding. Ongunstige houdingen worden getypeerd als lang staan en het werken met gedraaide of gebogen houding.

Fysieke belasting

Relevante wetgeving

  • Arbobesluit artikel 5.2 t/m 5.4 (fysieke belasting)
  • Arbobesluit 5.7 t/m 5.12 (beeldschermwerk)

In Arbowet, artikel 5, is beschreven dat een risico-inventarisatie en –evaluatie (RI&E) dient te worden uitgevoerd. Voor fysieke belasting dient, als onderdeel van deze RI&E, een nadere inventarisatie te worden uitgevoerd (met ander woorden een globale inventarisatie volstaat niet).

De nadere inventarisatie fysieke belasting dient per belastende werkzaamheid te beschrijven:

  • Wat de kenmerken zijn van de last;
  • De vereiste lichamelijke inspanning;
  • De kenmerken van de omgeving;
  • De taakeisen.

De nadere inventarisatie kan uitgevoerd worden met de NIOSH-methode (tillen), KIM (duwen en trekken) en HARM (hand-armtaken).
Aan de hand van de risico-inventarisatie en -evaluatie moet een plan van aanpak worden opgesteld en uitgevoerd dat gericht is op het voorkomen of verminderen van de nadelige gevolgen van fysieke belasting.

Indien de medewerkers een (rest)risico lopen op het gebied van lichamelijke belasting, dient de werkgever een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) aan te bieden.

Voor de mode- en interieurindustrie is een zgn branche RI&E. Dit RI&E-instrument is erkend door CAO-partijen. U vindt deze RI&E voor de mode- en interieurindustrie op de website: http://www.rie.nl/rie-instrumenten/ri-e-mode-en-interieurindustrie

Normstelling

In Nederland zijn er op het gebied van fysieke belasting weinig wettelijke normen. In het Arbobesluit is opgenomen dat gevaar voor gezondheid ten gevolge van fysieke belasting moet worden voorkomen en indien dit niet mogelijk is zoveel mogelijk worden beperkt.

De limieten wij hanteren in de mode- en interieurbranche zijn:

Tillen:

  • tillen van voorwerpen met een maximaal gewicht 23 kilo (bij ideale tilsituatie);
  • tillen van voorwerpen boven schouders: maximaal 4 kilo (ook bij incidenteel tillen);
  • tillen met een gedraaide rug (maximaal 45 graden).

Dragen:

  • regelmatig dragen van lasten maximaal 10 kg (verzwarende factoren zijn b.v. traplopen).
  • Duwen en trekken:
  • Duwen: de maximale benodigde kracht om een last in beweging te brengen mag de volgende grenswaarden niet overschrijden: 30 kilo onder optimale omstandigheden (lage frequentie, korte afstand) en 14 kilo onder minder optimale omstandigheden (hoge frequentie, lange afstand)

Duwen: de maximale benodigde kracht om een last in beweging te houden mag de volgende grenswaarden niet overschrijden: 20 kilo onder optimale omstandigheden (lage frequentie, korte afstand) en 6 kilo onder minder optimale omstandigheden (hoge frequentie, lange afstand)

Trekken: de maximale benodigde kracht om een last in beweging te brengen mag de volgende grenswaarden niet overschrijden: max. 20 kilo over max. 2 meter, maximaal 12 maal per uur en max. 20 kilo over maximaal 8 meter bij een frequentie van maximaal 1 keer per 8 uur.

Repeterende bewegingen (beeldschermwerk):

  • maximaal 2 uur aaneengesloten verrichten van beeldschermwerk;
  • maximaal 6 uur beeldscherm per dag (dit geldt voor functies die voortdurend communiceren met het beeldscherm, zoals cad-cam tekenaars).

Repeterende bewegingen (productie werkzaamheden):
Er wordt zoveel mogelijk voorkomen dat medewerkers meer dan twee uur per dag, of meer dan een uur achter elkaar, werk uitvoeren met dezelfde of vergelijkbare arm- of handbewegingen.

Werkhouding:

  • werken in een gebogen houding van meer dan 60º;
  • staand werken langer dan 1 uur achtereen of meer dan 4 uur per dag;
  • langer dan twee uur per dag gebogen, gehurkt of geknield werken;
  • bij regelmatig reiken is de reikafstand maximaal 45 cm;
  • de werkhoogte bij zittend en staand werk dient afgestemd te worden op de lichaamslengte van de medewerker.

Arbovoorlichting

Aan werknemers die in hun werk te maken hebben met fysieke belasting wordt periodiek doeltreffende voorlichting en praktisch onderricht gegeven. (zie ook de oplossing bij 2.5.1)

Normen zwangere medewerkster

De zwangere medewerkster wordt tijdens tijdens de zwangerschap niet blootgesteld aan de volgende fysieke belastingen:

  • veelvuldig bukken, hurken en knielen dient zoveel mogelijk voorkomen te worden;
  • staand werk dient zoveel mogelijk beperkt te worden, vooral in het derde trimester van de zwangerschap;
  • het in één handeling te tillen gewicht dient niet groter te zijn dan tien kilo;
  • vanaf de twintigste week mag niet vaker dan tien keer per dag maximaal vijf kilo getild worden;
  • vanaf de dertigste week mag niet vaker dan vijf keer per dag maximaal vijf kilo getild worden en dient hurken, knielen en bukken (bijna) geheel te worden voorkomen.

Lees meer

Fysieke belasting

Op het gebied van fysieke belasting zijn verschillende hulpmiddelen en instrumenten ontwikkeld voor het in kaart brengen van een arbeidsrisico in de eigen bedrijfssituatie. Voor fysieke belasting zijn beschikbaar:

Meetinstrumenten

NIOSH-methode:

De NIOSH-methode is een rekenmethode om tilsituaties te beoordelen. De NIOSH-methode geldt voor 99 procent van de mannen en 75 procent van de vrouwen. De NIOSH-methode kan gebruikt worden om te beoordelen of bepaalde tilsituaties gevaarlijk zijn voor de gezondheid van de werknemers. Met de NIOSH-methode wordt uitgerekend wat het maximaal aanvaardbare tilgewicht is bij de omstandigheden waaronder getild wordt. Zie hier ook de online berekeningsmethode op de website van FNV Bondgenoten (www.arbobondgenoten.nl).

Hand Arm RisicobeoordelingsMethode (HARM)

De Hand Arm Risicobeoordelings-Methode is een methode om het risico op arm-, nek- of schouderklachten te bepalen bij hand-armtaken. De methode helpt om:
inzicht te krijgen in de aanwezigheid van gezondheidsrisico’s in het werk;vast te stellen wat de belangrijkste risicofactoren zijn; na te gaan of maatregelen het gewenste effect hebben (d.w.z. vermindering van het risico).
De beoordeling gebeurt per taak; de uitkomsten gelden dus voor alle werknemers die die taak uitvoeren. Het is geen beoordeling per werknemer, per functie of per dag. HARM kan digitaal uitgevoerd worden: fysiekebelastingbeoordelen.tno.nl of op papier; fysiekebelastingbeoordelen.tno.nl

RSI/KANS:

checklistpagina.nl
Handleiding duwen en trekken (KIM-tool). De kernpuntenmethode (KIM) is ontwikkeld voor Risico-evaluatie op het niveau van een doorlichting voor het manueel hanteren van lasten (MHL). Het linkadres is: www.arboportaal.nl
Ook kan gebruik gemaakt worden van een simpele unster.

Tools en informatie

Kennisdossiers
Op Arbokennisnet zijn verschillende dossiers te vinden over fysieke belasting. Zo vindt u daar een dossier over: tillen en kracht zetten, werkhouding, geknield en gehurkt werk en zittend en staand werk.(zie www.arbokennisnet.nl)

Ook vindt u veel informatie op de sites van de vakbond: www.fnv.nl
Op de site van Inspectie SZW is informatie te vinden over fysieke belasting: www.arboportaal.nl

Check beeldschermwerk: Eenvoudige lijst met in totaal 29 vragen die met ja of nee beantwoord moeten worden en via een eenvoudige rekenmethode aangeeft op welk onderwerp verbetering van de werksituatie nodig is. www.euronorm.net

Fysieke belasting

Oplossingen worden gegeven volgens de Arbeidshygiënische strategie. Deze strategie is de algemeen erkende volgorde van maatregelen om gevaren weg te nemen en risico’s te beperken. Deze volgorde is:

  • bestrijding aan de bron (voorkomen);
  • maatregelen gericht op collectieve bescherming (beperken);
  • maatregelen gericht op individuele bescherming (beperken);
  • doeltreffende passende persoonlijke beschermingsmiddelen (beschermen).

Het zal per onderneming en per situatie verschillen welke oplossing het beste past. Wel moet, eventueel op termijn, worden gestreefd naar een oplossing zo dicht mogelijk bij de bron. Bij periodieke evaluaties kan worden beoordeeld of de gekozen oplossing nog steeds de beste oplossing is of dat gezocht moet worden naar alternatieven.

Voorkomen

Arbeid afstemmen op de zwangere medewerkster

De zwangere medewerkster wordt tijdens de zwangerschap niet blootgesteld aan de arbeidsrisico’s zoals benoemd onder de normen. De bescherming geldt zowel voor de zwangere medewerkster als voor haar ongeboren kind.
Lees meer

Herinrichting werkruimte

Let er bij de in- en herinrichting van de werkruimte op dat er zo min mogelijk materialen gedragen hoeven te worden door de medewerkers:

  • Vermindering van de kans op ongevallen.
  • Verhoging van de productiviteit.
  • Vermindering belasting van armen, schouders, nek en rug.

Lees meer.

Pas de werkorganisatie van beeldschermwerkers (langer dan 2 uur per dag) aan

Terugdringing van tillen op de werkvloer door afspraken te maken met toeleveranciers

Door het verbeteren van de afstemming met (toe)leveranciers kan fysieke belasting worden teruggedrongen. Hierbij kan gedacht worden aan het verlagen van de tilgewichten, het optimaliseren van verpakkingen (bijvoorbeeld grip, afmetingen en mogelijkheden voor gebruik van hulpmiddelen) en het aanbrengen van indicaties met tilgewichten.

Transporteer goederen zoveel mogelijk met een heftruck of elektrische palletheffer.

Vermindering van de fysieke belasting bij duwen en trekken.
Lees meer.

Verhogen interne deskundigheid op het gebied van fysieke belasting

De preventiemedewerker in de mode- en interieurindustrie dient in staat te zijn om de eerste vragen van medewerkers op het gebied van fysieke belasting te beantwoorden en oplossingsrichtingen te kunnen aandragen. Ook dient de preventiemedewerker in staat te zijn om leidinggevende en medewerkers te coachen op een goede en gezonde werkhouding.
Lees meer.

Beperken

Aanschaf machines voor stofbewerking (hand en machine)

Aanschaf machines voor stofbewerking (hand en machine)
Lees meer.

Aanschaf van een stasteun

De stasteun ontlast de rug en de benen op werkplekken waar langdurig wordt gestaan.
Lees meer.

De werkplekken voldoende ergonomisch uitvoeren.

Het voorkomen van ongunstig werkhoudingen, die kunnen leiden tot klachten aan het bewegingsapparaat.
Lees meer.

Een beeldschermbril is een bril voor het (beeldscherm)werk, naast de eventueel aanwezige gewone bril.

Het voorkomen van nekklachten.
Lees meer.

Een goede (zit)werkplek

De goede werkplek ontlast het bewegingsapparaat tijdens zittend werk.
Lees meer.

Gebruik een elektrische palletheffer

Verminderen tilhandelingen door het gewicht op hoogte te brengen.
Lees meer.

Geef periodiek voorlichting aan medewerkers over een goede werktechniek.

Door de voorlichting zullen de medewerkers zich bewust worden van fysiek belastende factoren en werkzaamheden en leren het persoonlijk gedrag te corrigeren. Dit zal leiden tot betere inzetbaarheid en een gezondere leefstijl.
Lees meer.

In hoogte verstelbare werktafel

Betere werkhouding tijdens het uitvoeren van bijv. naai- of inpakwerkzaamheden.
– Door hoogteverstelling kan werkstuk op goede hoogte worden gebracht.
– Door hoogteverstelling is werktafel individueel instelbaar.

Lees meer.

Installeren van een balancer voor de strijkbout.

Het tillen van de strijkbout wordt gemakkelijk omdat het balanceersysteem de strijkbout schijnbaar gewichtloos maakt.
Lees meer.

Om te voorkomen dat werknemers continu hetzelfde werk doen, kan een taalroulatiesysteem ingevoerd worden.

Het afwisselen van fysiek zwaarder werk met licht werk en/of het afwisselen van verschillende werkzaamheden en daarmee relatieve rust (herstel) in te bouwen voor spiergroepen of lichaamsdelen.

Doorbreken statische of ongunstige werkhoudingen en het verminderen eenzijdige belasting door afwisseling.
Lees meer.

Plaatsen van een opvoerbaan, waarmee de stof op dezelfde hoogte aankomt, als waarop deze bewerkt wordt.

De medewerker hoeft minder te trekken aan de stof, waardoor de fysieke belasting verminderd wordt.
Lees meer.

Stel medewerkers die lang achtereen werken met een beeldscherm in staat om een oogonderzoek te ondergaan.

Het voorkomen van klachten.
Lees meer.

Transporteer goederen boven de 400 kilo zoveel mogelijk met elektrische pompwagens.

Vermindering van de fysieke belasting door duwen en trekken.
Lees meer.

Transporteer goederen zo veel mogelijk met interne transportmiddelen, zoals rekken, bakken en karren.

Het voorkomen van tillen en dragen.
Lees meer.

Transporteer goederen onder de 400 kilo zoveel mogelijk met pompwagens.

Vermindering van de fysieke belasting bij duwen en trekken.
Lees meer.

Beschermen

Het aanbrengen van indicaties met daarop het gewicht van het te tillen product

Door het aanbrengen van indicaties worden medewerkers gewaarschuwd voor een (dreigende) overschrijding van gezondheidkundige limieten. Medewerkers kunnen naar aanleiding van de aard van de indicatie actie ondernemen. Deze actie kan bestaan uit het inschakelen van collega’s of het gebruik maken van technische oplossingen.
Lees meer.